Vì sao điện gió ngoài khơi Việt Nam vẫn là tiềm năng tỷ đô bị bỏ ngỏ?

Biển Việt Nam trải dài hơn 3.260 km, gió thổi quanh năm, tốc độ ổn định, ít bị che chắn – những điều kiện mà nhiều quốc gia phát triển điện gió ngoài khơi phải mơ ước. Thế nhưng, trong khi thế giới coi điện gió ngoài khơi là “xương sống” của chuyển dịch năng lượng, thì tại Việt Nam, lĩnh vực này vẫn đang dừng ở mức… tiềm năng. Một tiềm năng được định giá hàng chục tỷ USD, nhưng chưa được khai mở đúng tầm.

Điện gió ngoài khơi – “con át chủ bài” của năng lượng tái tạo

Theo các tổ chức năng lượng quốc tế, điện gió ngoài khơi có nhiều ưu thế vượt trội so với điện gió trên bờ: công suất lớn, sản lượng ổn định, ít xung đột đất đai và phù hợp với các trung tâm tiêu thụ điện ven biển. Với tốc độ gió trung bình cao và ổn định, chỉ cần khai thác một phần nhỏ tiềm năng, Việt Nam đã có thể bổ sung nguồn điện sạch quy mô lớn cho nền kinh tế.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể lên tới hàng trăm GW, đủ để cung cấp điện cho cả trong nước và xuất khẩu năng lượng xanh trong tương lai. Không ngoa khi nói, đây chính là “mỏ vàng” nằm giữa đại dương.

Cơ hội tỷ đô không chỉ đến từ điện

Điện gió ngoài khơi không đơn thuần là câu chuyện sản xuất điện. Đi kèm với đó là chuỗi giá trị khổng lồ: khảo sát biển, đóng tàu chuyên dụng, sản xuất móng trụ, cánh quạt, trạm biến áp, dịch vụ vận hành – bảo dưỡng… Mỗi dự án lớn có thể tạo ra hàng nghìn việc làm kỹ thuật cao và thúc đẩy ngành công nghiệp phụ trợ trong nước.

Với xu hướng toàn cầu hướng tới trung hòa carbon, điện gió ngoài khơi còn mở ra cơ hội xuất khẩu điện sạch, hydrogen xanh, và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế đang “khát” các dự án năng lượng bền vững. Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới đã bày tỏ sự quan tâm, sẵn sàng rót vốn hàng tỷ USD nếu Việt Nam có cơ chế rõ ràng và ổn định.

Vậy vì sao tiềm năng vẫn… nằm yên?

Câu trả lời nằm ở ba nút thắt lớn: cơ chế – hạ tầng – tầm nhìn dài hạn.

Thứ nhất, điện gió ngoài khơi là lĩnh vực mới, đòi hỏi khung pháp lý riêng, từ quy hoạch không gian biển, cấp phép khảo sát, cho tới cơ chế giá điện. Sự chậm trễ trong việc hoàn thiện chính sách khiến nhà đầu tư e dè, dù họ nhìn thấy rõ tiềm năng.

Thứ hai, hạ tầng lưới điện ven biển chưa sẵn sàng để tiếp nhận nguồn điện lớn từ ngoài khơi. Nếu không đi trước một bước trong đầu tư lưới truyền tải, nguy cơ “có điện nhưng không truyền được” là hoàn toàn có thật.

Thứ ba, điện gió ngoài khơi cần tầm nhìn dài hạn, vượt ra khỏi chu kỳ ngắn của các chính sách ưu đãi. Đây là lĩnh vực đầu tư dài hơi, vốn lớn, thời gian thu hồi chậm, nên sự ổn định và nhất quán của chính sách là yếu tố sống còn.

Chậm một bước, có thể mất cả cuộc chơi

Trong khi Việt Nam còn loay hoay, nhiều quốc gia trong khu vực đã nhanh chóng xây dựng chiến lược điện gió ngoài khơi, chiếm lĩnh chuỗi cung ứng và thu hút nhân lực chất lượng cao. Nếu chậm chân, Việt Nam không chỉ bỏ lỡ nguồn điện sạch, mà còn đánh mất cơ hội trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực.

Điều đáng tiếc là, với lợi thế tự nhiên hiếm có, Việt Nam hoàn toàn có thể đi nhanh hơn, nếu có quyết tâm chính sách và sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước – doanh nghiệp – nhà khoa học.

Mở khóa “mỏ vàng” ngoài khơi – không thể chậm hơn nữa

Điện gió ngoài khơi không chỉ là giải pháp năng lượng, mà còn là chiến lược phát triển kinh tế xanh, kinh tế biển trong dài hạn. Khi áp lực về an ninh năng lượng và biến đổi khí hậu ngày càng lớn, việc chậm trễ khai thác tiềm năng này đồng nghĩa với việc tự bỏ qua một lợi thế cạnh tranh quốc gia.

“Mỏ vàng” giữa đại dương vẫn đang ở đó. Vấn đề không còn là có tiềm năng hay không, mà là Việt Nam có đủ quyết tâm để khai mở hay tiếp tục để tiềm năng tỷ đô… nằm yên dưới sóng gió.