Phân loại rác tại nguồn sau 8 tháng: Chuyển biến tích cực và thách thức đặt ra

Đã 8 tháng kể từ khi quy định phân loại rác tại nguồn chính thức được triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước (1/1/2025), đây là thời điểm thích hợp để nhìn lại những chuyển biến tích cực, khó khăn còn tồn tại và hướng đi cho chặng đường phía trước.

Thay đổi từ nhận thức đến hành động

Điểm sáng lớn nhất sau 8 tháng là ý thức của người dân về trách nhiệm với môi trường đã có bước chuyển biến rõ rệt. Tại nhiều khu dân cư, hình ảnh những chiếc thùng rác phân chia “hữu cơ – tái chế – còn lại” dần trở nên quen thuộc. Một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, đã coi việc phân loại rác là thói quen sinh hoạt hằng ngày, không còn mang tính “bị ép buộc” như giai đoạn đầu.

Số liệu từ một số đô thị lớn cho thấy, tỷ lệ rác tái chế thu hồi đã tăng lên, giảm tải áp lực cho các bãi chôn lấp. Điều này chứng minh, khi chính sách đi đúng hướng và có sự vào cuộc của cộng đồng, kết quả tích cực hoàn toàn có thể đạt được trong thời gian ngắn.

Những thách thức chưa nhỏ

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, việc phân loại rác tại nguồn vẫn còn nhiều rào cản. Ở không ít địa phương, hạ tầng thu gom chưa đồng bộ, rác đã phân loại nhưng khi đưa lên xe lại bị trộn lẫn. Điều này khiến người dân nản lòng và giảm động lực duy trì thói quen.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền chưa thật sự sâu rộng, dẫn đến tình trạng “làm theo phong trào” chứ chưa hình thành ý thức bền vững. Một số hộ dân còn ngại thay đổi vì lo tốn thời gian, trong khi chính quyền cơ sở cũng chưa có biện pháp xử lý kiên quyết với những trường hợp cố tình không tuân thủ.

Kỳ vọng cho chặng đường tiếp theo

Quy định phân loại rác tại nguồn là bước đi tất yếu để hướng tới nền kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Để chính sách đi vào thực chất, cần song hành nhiều giải pháp: đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom – xử lý; đẩy mạnh truyền thông bằng hình thức sáng tạo, dễ tiếp cận; khuyến khích mô hình “đổi rác lấy quà”, “rác tái chế đổi cây xanh” để tạo động lực tham gia cho cộng đồng.

Quan trọng hơn cả là sự kiên trì: thay đổi thói quen hàng triệu người không thể chỉ trong vài tháng, nhưng 8 tháng qua đã đặt nền móng đầu tiên. Nếu tiếp tục duy trì quyết liệt, sau vài năm, phân loại rác tại nguồn sẽ không còn là “quy định bắt buộc” mà trở thành nét văn hóa sống xanh của xã hội.