Nông thôn thông minh: Hành trình từ lũy tre đến thời đại số

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số quốc gia, nông thôn Việt Nam không còn là “vùng trũng” mà đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ với định hướng xây dựng nông thôn hiện đại, thông minh và bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh phát triển mới, mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao chất lượng sống của người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

Từ nông thôn mới đến nông thôn thông minh

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã đạt nhiều thành tựu nổi bật sau hơn một thập kỷ triển khai. Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 lan rộng, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục nâng tầm nông thôn mới thành nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu và tiến tới nông thôn thông minh – nơi công nghệ số trở thành động lực cho phát triển kinh tế, quản lý xã hội và nâng cao chất lượng sống.

Các địa phương tiên phong đã và đang triển khai mô hình chuyển đổi số trong nông nghiệp như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, giám sát môi trường canh tác bằng cảm biến IoT, truy xuất nguồn gốc nông sản bằng QR code, xây dựng chợ nông sản trực tuyến… Bên cạnh đó, các dịch vụ công trực tuyến cấp xã được đẩy mạnh, hạ tầng viễn thông – công nghệ thông tin được đầu tư đồng bộ, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức và dịch vụ hiện đại cho người dân nông thôn.

Người dân là trung tâm của quá trình chuyển đổi

Xây dựng nông thôn hiện đại, thông minh không thể tách rời khỏi yếu tố con người. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà cần được đặt vào vai trò chủ thể sáng tạo, chủ động thích ứng. Do đó, công tác tuyên truyền, đào tạo kỹ năng số, nâng cao trình độ dân trí, nhất là trong lực lượng nông dân, cần được chú trọng.

Bên cạnh đó, các hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp cần trở thành “hạt nhân” trong việc dẫn dắt chuyển đổi số nông nghiệp, kết nối thị trường, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, góp phần định hình một nền nông nghiệp hiện đại, có giá trị gia tăng cao.

Hướng tới tương lai xanh và bền vững

Nông thôn thông minh không chỉ là nơi có máy móc hiện đại hay ứng dụng công nghệ số, mà còn là nơi gìn giữ được bản sắc văn hóa, môi trường sống trong lành, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ thiên nhiên và truyền thống cộng đồng.

Vì vậy, việc xây dựng nông thôn hiện đại, thông minh cần gắn liền với quy hoạch bài bản, đầu tư hạ tầng xanh – sạch – đẹp, phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp, làng nghề sáng tạo, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nông thôn.