TS. Nguyễn Đình Trọng: “Xử lý rác thải là trách nhiệm của toàn xã hội”

Trong bối cảnh rác thải sinh hoạt, đặc biệt là rác thải nhựa ngày càng trở thành thách thức lớn đối với môi trường và sự phát triển bền vững, kênh truyền hình VTV2 – Đài Truyền hình Việt Nam (kênh chuyên về Khoa học – Công nghệ – Giáo dục) đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Đình Trọng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghệ T-TECH Việt Nam. Ông chia sẻ về thực trạng, những công nghệ đang được áp dụng cũng như giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý rác thải, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm năng lượng.

PV: Thưa ông, tập đoàn T-TECH là một đơn vị chuyên về xử lý rác thải. Vậy ông có thể cho biết thực trạng rác thải sinh hoạt hiện nay?

TS. Nguyễn Đình Trọng: Nhiều năm qua, Chính phủ đã rất quan tâm đến vấn đề xử lý rác thải và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, sau đại dịch Covid-19, sự chú trọng này càng được đẩy mạnh, gắn liền với định hướng phát triển kinh tế bền vững. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng đã tạo ra những chuyển biến rõ nét, đi vào thực tiễn. Tuy nhiên, tôi cho rằng việc xử lý rác thải sinh hoạt trên phạm vi cả nước vẫn là một vấn đề lớn, cần tiếp tục được quan tâm sâu sắc và quyết liệt hơn.

PV: Trong rác thải sinh hoạt thì rác thải nhựa là một vấn nạn khá lớn đối với xã hội. Hiện nay chúng ta đang có những công nghệ nào trong xử lý loại rác này?

TS. Nguyễn Đình Trọng: Đúng vậy. Do thói quen tiêu dùng và tính tiện lợi, lượng rác thải nhựa phát sinh ngày càng nhiều, trong khi loại rác này rất khó phân hủy. T-TECH đã và đang áp dụng nhiều giải pháp theo hướng 3R (Reduce – Reuse- Recycle): giảm thiểu, tái chế và tái sử dụng.

• Giảm thiểu: Khuyến khích hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, thay đổi thói quen tiêu dùng.
• Tái chế: Phần lớn rác nhựa được tái chế thành hạt nhựa để sản xuất các sản phẩm mới. Ngoài ra, tại một số nhà máy đốt rác phát điện có công suất trên 500 tấn/ngày, nhựa được tận dụng làm nhiên liệu để phát điện.
• Tái sử dụng: Một phần rác nhựa được chuyển hóa thành vật liệu xây dựng hoặc các sản phẩm tiêu dùng khác. Đây cũng là hướng đi hữu ích để giảm thiểu ô nhiễm.

PV: Có thể thấy chúng ta đã ứng dụng rất nhiều công nghệ mới trong việc xử lý rác thải. Vậy hiệu suất trong việc xử lý rác thải nhựa hiện nay là như thế nào?

TS. Nguyễn Đình Trọng: Rác nhựa thường lẫn trong rác thải sinh hoạt, nên việc phân loại khá phức tạp. Chúng tôi phải kết hợp máy móc với thủ công: từ khâu tách lọc thô, tuyển tinh cho đến nhân công phân loại. Nhờ vậy, thay vì phải đốt bỏ hoặc bán thô với giá trị thấp, nhựa được tái chế thành hạt nhựa hoặc sản phẩm tái chế có giá trị cao hơn. Hiện nay, chúng tôi đã tái chế được khoảng trên 50% lượng nhựa lẫn trong rác thải sinh hoạt, con số này được xem là khá tối ưu trong bối cảnh hiện nay.

PV: Đối với những công nghệ xử lý rác thải nhựa hiện nay, ông đánh ra hiệu quả nó như thế nào trong việc giảm thải khí nhà kính cũng như là tiết kiệm năng lượng?

TS. Nguyễn Đình Trọng: Công nghệ đốt rác phát điện giúp tạo ra nguồn năng lượng tái tạo, thay thế cho việc chôn lấp gây ô nhiễm hoặc khai thác thêm nhiên liệu hóa thạch như than, dầu mỏ… Đây là giải pháp được nhiều nước phát triển áp dụng, vừa xử lý rác hiệu quả, vừa góp phần giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm tài nguyên và tạo ra nguồn năng lượng sạch.

PV: Về phía Chính phủ, hiện có những chính sách gì hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác xử lý rác thải?

TS. Nguyễn Đình Trọng: Xử lý rác thải là trách nhiệm chung của toàn xã hội – từ cộng đồng, doanh nghiệp cho tới cơ quan quản lý nhà nước. Có ba yếu tố quan trọng:

1. Phân loại tại nguồn: Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định rõ, nếu làm tốt sẽ giúp công nghệ xử lý phát huy hiệu quả tối đa.
2. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp: Các doanh nghiệp cần môi trường đầu tư ổn định, có cam kết về khối lượng rác giao xử lý và mức phí môi trường hợp lý. Hiện nay, tỷ lệ chi ngân sách cho bảo vệ môi trường mới khoảng hơn 1%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển (2–4%). Điều này khiến nhà đầu tư còn e dè.
3. Thực thi quyết liệt ở địa phương: Trung ương đã có chủ trương mạnh mẽ, nhưng việc triển khai tại nhiều địa phương vẫn còn chậm. Cần sự đồng bộ và quyết liệt hơn để đảm bảo hiệu quả.

Tôi tin rằng với quyết tâm của Chính phủ và sự đồng hành của doanh nghiệp cùng cộng đồng, công tác xử lý rác thải tại Việt Nam sẽ ngày càng đạt được kết quả bền vững hơn.

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!